{"id":1414,"date":"2025-11-05T11:25:30","date_gmt":"2025-11-05T10:25:30","guid":{"rendered":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/?p=1414"},"modified":"2025-12-11T11:34:55","modified_gmt":"2025-12-11T10:34:55","slug":"zawartosc-pierwiastkow-przyswajalnych-dla-roslin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/zawartosc-pierwiastkow-przyswajalnych-dla-roslin\/","title":{"rendered":"Zawarto\u015b\u0107 pierwiastk\u00f3w przyswajalnych dla ro\u015blin"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Deficyt fosforu w ro\u015blinie ogranicza rozw\u00f3j i plonowanie ro\u015blin oraz jako\u015b\u0107 plon\u00f3w. Tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 ca\u0142kowitego fosforu glebowego jest dost\u0119pna dla ro\u015blin. Na jego przyswajalno\u015b\u0107 wp\u0142ywaj\u0105: odczyn gleby, zawarto\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w \u017celaza i glinu, obecno\u015b\u0107 przyswajalnego wapnia, zawarto\u015b\u0107 substancji organicznej. Istotn\u0105 rol\u0119 w przemianach fosforu w glebie pe\u0142ni\u0105 mikroorganizmy solubilizuj\u0105ce fosfor. Zawarto\u015b\u0107 fosforu przyswajalnego rozpatruje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w kontek\u015bcie ryzyka wymywania pierwiastka do w\u00f3d gruntowych. W 2025 roku zawarto\u015b\u0107 przyswajalnego fosforu mie\u015bci\u0142a si\u0119 w bardzo szerokim zakresie od 1,0 do 103 mg P2O5 100 g-1<\/sup>, przy \u015bredniej zawarto\u015bci 16,2 mg P2O5 100 g-1<\/sup>, kt\u00f3ra mie\u015bci si\u0119 w przedziale wysokiej zasobno\u015bci w fosfor. Por\u00f3wnanie wynik\u00f3w z r\u00f3\u017cnych edycji Monitoringu nie wskazuje na istotne zmiany w zasobno\u015bci gleb na przestrzeni 30 lat.<\/p>

Potas odgrywa istotn\u0105 rol\u0119 w gospodarce wodnej ro\u015bliny, bierze udzia\u0142 w procesie fotosyntezy i transporcie asymilat\u00f3w oraz wp\u0142ywa na wra\u017cliwo\u015b\u0107 ro\u015blin na stres wodny w okresach suszy. Przyswajalne formy potasu opr\u00f3cz pobrania przez ro\u015bliny podlegaj\u0105 stratom w wyniku wymywania, szczeg\u00f3lnie z gleb lekkich o niskiej pojemno\u015bci sorpcyjnej. W 2025 r. \u015brednia zawarto\u015b\u0107 potasu przyswajalnego wynosi\u0142a 14,1 mg K2O 100 g-1<\/sup>. Parametr ten r\u00f3wnie\u017c charakteryzowa\u0142 si\u0119 du\u017c\u0105 zmienno\u015bci\u0105, o czym \u015bwiadczy zakres 1,4 \u2013 76,5 mg K2O 100 g-1<\/sup>. Udzia\u0142 gleb o niskiej i bardzo niskiej zasobno\u015bci w potas jest zbli\u017cony do 50% i wzr\u00f3s\u0142 w por\u00f3wnaniu z okresem 2005 \u2013 2015, czego powodem mo\u017ce by\u0107 zmniejszenie dawek nawo\u017cenia.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Procentowy\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Procentowy udzia\u0142 klas zasobno\u015bci w potas przyswajalny w poszczeg\u00f3lnych latach<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Magnez ma istotne znaczenia dla funkcjonowania ro\u015blin oraz ich warto\u015bci \u017cywieniowej dla zwierz\u0105t\u00a0 i cz\u0142owieka. Zawarto\u015b\u0107 przyswajalnego magnezu utrzymuje si\u0119 na stosunkowo sta\u0142ym poziomie, bior\u0105c pod uwag\u0119 ca\u0142y zbi\u00f3r punkt\u00f3w pomiarowych. Zawarto\u015b\u0107 przyswajalnego magnezu w roku 2025 mie\u015bci\u0142a si\u0119 w zakresie 0,6 \u2013 44,2 mg Mg 100 g-1<\/sup>, przy przeci\u0119tnej warto\u015bci 8,26. Nisk\u0105 lub bardzo nisk\u0105 zasobno\u015b\u0107 w przyswajalny magnez wykazuje 1\/4 punkt\u00f3w pomiarowych, a ponad 50% gleb charakteryzuje si\u0119 wysok\u0105 i bardzo wysok\u0105 zawarto\u015bci\u0105. Na przestrzeni lat udzia\u0142 poszczeg\u00f3lnych klas zasobno\u015bci w magnezu nie podlega\u0142 zasadniczym zmianom.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Procentowy\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Procentowy udzia\u0142 klas zasobno\u015bci w magnez przyswajalny w poszczeg\u00f3lnych latach<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Zawarto\u015b\u0107 siarki przyswajalnej by\u0142a w przesz\u0142o\u015bci oceniana w kontek\u015bcie antropogenicznego zanieczyszczenia gleby siark\u0105. Obecnie parametr ten jest rozpatrywany jako miara niedobor\u00f3w tego pierwiastka z punktu widzenia potrzeb ro\u015blin. Badania w kolejnych edycjach potwierdzaj\u0105, wyst\u0119powanie naturalnych poziom\u00f3w siarki przyswajalnej, potwierdzaj\u0105cych brak zanieczyszczenia gleb tym pierwiastkiem.\u00a0<\/p>

Azot mineralny w glebie wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie w formie\u00a0 amonowej N-NH4+ i azotanowej N-NO3-, a w pewnych wypadkach cz\u0119\u015bciowo tak\u017ce w formie azotynowej\u00a0 N-NO2. Zawarto\u015b\u0107 azotu mineralnego podlega znacznym zmianom w ci\u0105gu roku, zale\u017cnie od warunk\u00f3w atmosferycznych, intensywno\u015bci pobierania przez ro\u015bliny oraz wielko\u015bci stosowanych dawek nawoz\u00f3w. W Monitoringu jest oznaczany od 2015 r. Zawarto\u015b\u0107 azotu mineralnego w 2025 r. charakteryzowa\u0142a si\u0119 du\u017c\u0105 zmienno\u015bci\u0105. Zawarto\u015bci azotu azotanowego by\u0142y z regu\u0142y wy\u017csze ni\u017c amonowego. \u015arednia zawarto\u015b\u0107 azotu amonowego wynios\u0142a 2,57 mg kg-1<\/sup> a azotu azotanowego 10,86 mg kg-1<\/sup>. Por\u00f3wnanie wynik\u00f3w z poprzednich lat nie wskazuje na wyst\u0119powanie istotnych trend\u00f3w zmian zawarto\u015bci. \u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>
Zawarto\u015b\u0107 pierwiastk\u00f3w przyswajalnych dla ro\u015blin <\/th>Jednostka <\/th>Warto\u015b\u0107 <\/th>Rok <\/th><\/th><\/th><\/th><\/th><\/th><\/th><\/tr>
- <\/th><\/th><\/th>1995 <\/th>2000 <\/th>2005 <\/th>2010 <\/th>2015 <\/th>2020 <\/th>2025 <\/th><\/tr><\/thead>
Fosfor przyswajalny <\/td>mg P2O5* 100g-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>1,4 <\/td>1 <\/td>0,8 <\/td>1,4 <\/td>1,6 <\/td>0,5 <\/td><1,00 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>166 <\/td>153 <\/td>148 <\/td>155 <\/td>156,6 <\/td>49,2 <\/td>103 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>15,3 <\/td>15,3 <\/td>17,4 <\/td>16,7 <\/td>15,4 <\/td>14,65 <\/td>16,16 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>11,1 <\/td>11,0 <\/td>12,8 <\/td>12 <\/td>10,7 <\/td>12,95 <\/td>12,65 <\/td><\/tr>
Potas przyswajalny <\/td>mg K2O*100g-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>1,8 <\/td>2,1 <\/td>1,6 <\/td>2,3 <\/td>1,5 <\/td>1,7 <\/td>1,4 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>51,0 <\/td>52,1 <\/td>66,4 <\/td>66,8 <\/td>80,2 <\/td>76,5 <\/td>76,5 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>13,1 <\/td>13,5 <\/td>16,3 <\/td>15,4 <\/td>17 <\/td>15,56 <\/td>14,12 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>11,1 <\/td>11,2 <\/td>13,7 <\/td>13 <\/td>14,2 <\/td>12,6 <\/td>12 <\/td><\/tr>
Magnez przyswajalny <\/td>mg Mg*100g-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>0,6 <\/td>0,6 <\/td>0,4 <\/td>0,5 <\/td>0,1 <\/td>1 <\/td>0,6 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>26,8 <\/td>28,4 <\/td>53 <\/td>35,8 <\/td>32,1 <\/td>30,7 <\/td>44,2 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>7,07 <\/td>7,31 <\/td>8,96 <\/td>8,97 <\/td>7,35 <\/td>8,43 <\/td>8,26 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>5,55 <\/td>6 <\/td>6,25 <\/td>6,85 <\/td>5,75 <\/td>6,75 <\/td>7,15 <\/td><\/tr>
Siarka przyswajalna <\/td>mg S-SO4*100g-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>0,12 <\/td>0,13 <\/td>0,25 <\/td>0,36 <\/td>0,25 <\/td>0,5 <\/td><0,16 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>6,38 <\/td>7,05 <\/td>4,48 <\/td>5,07 <\/td>5,75 <\/td>12,7 <\/td>31,19 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>1,38 <\/td>1,36 <\/td>1,29 <\/td>1,14 <\/td>1 <\/td>2,98 <\/td>2,5 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>1,25 <\/td>1,25 <\/td>1,13 <\/td>1,06 <\/td>0,8 <\/td>2,8 <\/td>2,44 <\/td><\/tr>
Azot amonowy <\/td>NNH4 mg*kg-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>0,43 <\/td><2,00 <\/td><1,5 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>42,6 <\/td>43,7 <\/td>24,57 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>8,82 <\/td>5,32 <\/td>2,61 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>7,99 <\/td>2,4 <\/td>0,75 <\/td><\/tr>
Azot azotanowy <\/td>NNO3 mg*kg-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>0,5 <\/td>2,2 <\/td><1,5 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>110,58 <\/td>79,1 <\/td>94,61 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>10,17 <\/td>31,66 <\/td>10,89 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>5,42 <\/td>33,3 <\/td>5,26 <\/td><\/tr>
Azot mineralny - suma <\/td>mg*kg-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>2,11 <\/td>4,6 <\/td>0,01 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>113,24 <\/td>105,8 <\/td>99,19 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>18,33 <\/td>36,99 <\/td>13,43 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>n.o. <\/td>14,13 <\/td>36,5 <\/td>7,44 <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/div>WordPress Table<\/a><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Deficyt fosforu w ro\u015blinie ogranicza rozw\u00f3j i plonowanie ro\u015blin oraz jako\u015b\u0107 plon\u00f3w. Tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 ca\u0142kowitego fosforu glebowego jest dost\u0119pna dla ro\u015blin. Na jego przyswajalno\u015b\u0107 wp\u0142ywaj\u0105: odczyn gleby, zawarto\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w \u017celaza i glinu, obecno\u015b\u0107 przyswajalnego wapnia, zawarto\u015b\u0107 substancji organicznej. Istotn\u0105 rol\u0119 w przemianach fosforu w glebie pe\u0142ni\u0105 mikroorganizmy solubilizuj\u0105ce fosfor. Zawarto\u015b\u0107 fosforu przyswajalnego rozpatruje si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1414","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1414"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1781,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1414\/revisions\/1781"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}