{"id":1408,"date":"2025-11-05T11:13:23","date_gmt":"2025-11-05T10:13:23","guid":{"rendered":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/?p=1408"},"modified":"2025-12-03T09:07:25","modified_gmt":"2025-12-03T08:07:25","slug":"wlasciwosci-sorpcyjne-gleby","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wlasciwosci-sorpcyjne-gleby\/","title":{"rendered":"W\u0142a\u015bciwo\u015bci sorpcyjne gleby"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kwasowo\u015b\u0107 hydrolityczna gleb opisuje potencjaln\u0105 kwasowo\u015b\u0107 gleby i jest zwi\u0105zana z jonami wodoru (H+<\/sup>) i glinu (Al3+<\/sup>) kompleksu sorpcyjnego i roztworu glebowego. Parametr ten stanowi miar\u0119 wysycenia kompleksu sorpcyjnego gleb wodorem charakteryzuj\u0105c ca\u0142kowit\u0105 kwasowo\u015b\u0107 gleby. Praktyczne zastosowanie parametru kwasowo\u015bci hydrolitycznej polega na okre\u015bleniu na jej podstawie dawki tlenku wapnia (CaO) w t\/ha, niezb\u0119dnej do neutralizacji ca\u0142ej kwasowo\u015bci. W obliczeniach potrzeb wapnowania (w tonach CaO na ha), kwasowo\u015b\u0107 wyra\u017con\u0105 w cmol(+) kg-1, mno\u017cy si\u0119 przez wsp\u00f3\u0142czynnik przeliczeniowy 0,84.<\/p>

W 2025 r. przeci\u0119tne warto\u015bci kwasowo\u015bci hydrolitycznej kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 na podobnym poziomie jak w latach 1995 – 2005. Warto\u015bci kwasowo\u015bci hydrolitycznej wyst\u0119powa\u0142y w zakresie od 0,51 do 6,75, a \u015bredni poziom wynosi\u0142 2,65 cmol (+) kg-1<\/sup>. Jest to spadek zar\u00f3wno najwy\u017cszych, jak i przeci\u0119tnych warto\u015bci w por\u00f3wnaniu do 2015 r., kiedy zanotowano najmniej korzystne wyniki.<\/p>

Kwasowo\u015b\u0107 wymienna i glin wymienny okre\u015blaj\u0105 kwasowo\u015b\u0107 zwi\u0105zan\u0105 z jonami tych pierwiastk\u00f3w znajduj\u0105cymi si\u0119 w roztworze glebowym oraz jonami wymiennie zasorbowanymi w kompleksie sorpcyjnym, kt\u00f3ry mog\u0105 zosta\u0107 \u0142atwo uaktywnione. \u015arednie warto\u015bci kwasowo\u015bci wymiennej by\u0142y w 2025 r. ni\u017csze ni\u017c w latach 1995 \u2013 2015, co jest korzystn\u0105 obserwacj\u0105, powi\u0105zan\u0105 z trendami obserwowanymi dla odczynu gleb.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Zmiany\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Zmiany stopnia wysycenia kompleksu sorpcyjnego zasadami w kolejnych latach. Linia przerywana \u2013 \u015brednia, linia ci\u0105g\u0142a mediana, prostok\u0105t \u2013 dolny i g\u00f3rny kwartyl, linie pionowe na zewn\u0105trz prostok\u0105t\u00f3w \u2013 10 i 90 percentyl, kropki \u2013 warto\u015bci odstaj\u0105ce (poni\u017cej 10 i powy\u017cej 90 percentyla)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kompleks sorpcyjny gleby jest wysycony zar\u00f3wno kationami o charakterze zasadowym (Ca2+<\/sup>, Mg2+<\/sup>, K+<\/sup>, Na+<\/sup>) oraz charakterze kwa\u015bnym (H+<\/sup> i Al3+<\/sup>). Obecno\u015b\u0107 kation\u00f3w zasadowych, w tym szczeg\u00f3lnie dwuwarto\u015bciowych kation\u00f3w zasadowych (wap\u0144, magnez) w kompleksie sorpcyjnym wp\u0142ywa korzystnie na struktur\u0119 gleby oraz stanowi pul\u0119 sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, kt\u00f3re mog\u0105 zosta\u0107 pobrane przez ro\u015bliny po ich przej\u015bciu do roztworu glebowego. W 2025 r. zaobserwowano wy\u017csz\u0105 zawarto\u015b\u0107 wymiennego Ca ni\u017c w poprzednich latach, a w przypadku pozosta\u0142ych zasadowych kation\u00f3w takiego wzrostu nie odnotowano. Analizuj\u0105c sum\u0119 kation\u00f3w zasadowych w obecnej edycji Monitoringu nast\u0105pi\u0142 przyrost \u015bredniej zawarto\u015bci kation\u00f3w do 12,2 cmol(+) kg-1<\/sup>.<\/p>

Pojemno\u015b\u0107 sorpcyjna ma podstawowe znaczenie dla mo\u017cliwo\u015bci zatrzymywania w wierzchniej warstwie gleby sk\u0142adnik\u00f3w z nawoz\u00f3w. Jest to r\u00f3wnie\u017c parametr decyduj\u0105cy o stopniu unieszkodliwiania zanieczyszcze\u0144, takich jak metale \u015bladowe w glebie. Wielko\u015b\u0107 pojemno\u015bci sorpcyjnej gleby zale\u017cy od jej sk\u0142adu mechanicznego i zawarto\u015bci pr\u00f3chnicy, jest zatem warto\u015bci\u0105 do\u015b\u0107 sta\u0142\u0105 i nie nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 du\u017cych zmian tego parametru na przestrzeni lat. W 2025 r. zaobserwowano natomiast korzystne zmiany wska\u017anika wysycenia pojemno\u015bci sorpcyjnej zasadami, kt\u00f3rego przeci\u0119tna warto\u015b\u0107 wynios\u0142a 68,6%, co stanowi\u0142o powr\u00f3t do poziomu \u015brednich warto\u015bci notowanych w latach 2000 \u2013 2005.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>
W\u0142a\u015bciwo\u015bci sorpcyjne gleby <\/th>Jednostka <\/th>Warto\u015b\u0107 <\/th>Rok <\/th><\/th><\/th><\/th><\/th><\/th><\/th><\/tr>
- <\/th><\/th><\/th>1995 <\/th>2000 <\/th>2005 <\/th>2010 <\/th>2015 <\/th>2020 <\/th>2025 <\/th><\/tr><\/thead>
Kwasowo\u015b\u0107 hydrolityczna (Hh) <\/td>cmol(+)*kg-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>0,52 <\/td>0,38 <\/td>0,53 <\/td>0,53 <\/td>0,45 <\/td><0,75 <\/td>0,51 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>7,8 <\/td>8,05 <\/td>8,47 <\/td>10,2 <\/td>8,48 <\/td>8 <\/td>6,75 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>2,78 <\/td>2,62 <\/td>2,57 <\/td>2,81 <\/td>2,96 <\/td>2,61 <\/td>2,65 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>2,77 <\/td>2,53 <\/td>2,4 <\/td>2,78 <\/td>2,78 <\/td>2,4 <\/td>2,42 <\/td><\/tr>
Kwasowo\u015bc wymienna (Hw) <\/td>cmol(+)*kg-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td><0,05 <\/td>0,02 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>3,22 <\/td>3,36 <\/td>3,62 <\/td>3,2 <\/td>3,01 <\/td>13,9 <\/td>4,05 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>0,35 <\/td>0,29 <\/td>0,24 <\/td>0,33 <\/td>0,46 <\/td>0,38 <\/td>0,29 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,16 <\/td>0,33 <\/td>0,11 <\/td>0,09 <\/td><\/tr>
Glin wymienny \"Al\" <\/td>cmol(+)*kg-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td><0,002 <\/td><0,01 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>2,83 <\/td>3,01 <\/td>3,25 <\/td>2,92 <\/td>2,61 <\/td>0,88 <\/td>3,66 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>0,26 <\/td>0,21 <\/td>0,17 <\/td>0,23 <\/td>0,29 <\/td>0,04 <\/td>0,21 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,04 <\/td>0,14 <\/td>0,01 <\/td>0,01 <\/td><\/tr>
Wap\u0144 wymianny (Ca2+) <\/td>cmol(+)*kg-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>0,37 <\/td>0,5 <\/td>0,39 <\/td>0,19 <\/td>0,05 <\/td><0,50 <\/td><0,11 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>48,9 <\/td>50,15 <\/td>50,34 <\/td>31,44 <\/td>30,49 <\/td>44,8 <\/td>170,91 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>6,62 <\/td>6,75 <\/td>6,99 <\/td>5,92 <\/td>4,99 <\/td>7,69 <\/td>10,99 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>4,68 <\/td>4,99 <\/td>4,84 <\/td>4,21 <\/td>3,32 <\/td>5,6 <\/td>5,78 <\/td><\/tr>
Magnez wymienny (Mg2+) <\/td>cmol(+)*kg-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>0,08 <\/td>0,06 <\/td>0,04 <\/td>0,04 <\/td>0,0 <\/td>0,07 <\/td><0,05 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>4,67 <\/td>4,37 <\/td>3,83 <\/td>5,14 <\/td>9,05 <\/td>4,23 <\/td>6,77 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>0,75 <\/td>0,76 <\/td>0,8 <\/td>0,88 <\/td>0,43 <\/td>0,92 <\/td>0,86 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>0,52 <\/td>0,6 <\/td>0,59 <\/td>0,53 <\/td>0,29 <\/td>0,67 <\/td>0,64 <\/td><\/tr>
S\u00f3d wymienny (Na+) <\/td>cmol(+)*kg-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>0,02 <\/td>0,03 <\/td>0,01 <\/td>0,02 <\/td>0,01 <\/td><0,10 <\/td><0,05 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>0,39 <\/td>0,41 <\/td>0,23 <\/td>0,42 <\/td>0,51 <\/td>0,46 <\/td>0,53 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>0,08 <\/td>0,08 <\/td>0,05 <\/td>0,09 <\/td>0,05 <\/td>0,06 <\/td>0,07 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>0,06 <\/td>0,06 <\/td>0,03 <\/td>0,08 <\/td>0,04 <\/td>0,05 <\/td>0,06 <\/td><\/tr>
Potas wymienny (K+) <\/td>cmol(+)*kg-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>0,07 <\/td>0,08 <\/td>0,05 <\/td>0,05 <\/td>0,04 <\/td><0,05 <\/td>0,02 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>1,77 <\/td>2,2 <\/td>1,72 <\/td>2,22 <\/td>17,08 <\/td>2,28 <\/td>1,35 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>0,43 <\/td>0,42 <\/td>0,42 <\/td>0,47 <\/td>1,03 <\/td>0,43 <\/td>0,32 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>0,37 <\/td>0,36 <\/td>0,36 <\/td>0,37 <\/td>0,56 <\/td>0,36 <\/td>0,27 <\/td><\/tr>
Suma kation\u00f3w wymiennych (S) <\/td>cmol(+)*kg-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>0,64 <\/td>0,72 <\/td>0,51 <\/td>0,31 <\/td>0,13 <\/td>0,13 <\/td>0,41 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>10,0 <\/td>10,0 <\/td>10,0 <\/td>10,0 <\/td>48,76 <\/td>49,15 <\/td>172,42 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>7,87 <\/td>8,01 <\/td>8,25 <\/td>7,37 <\/td>6,51 <\/td>9,05 <\/td>12,24 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>5,78 <\/td>5,96 <\/td>6,03 <\/td>5,41 <\/td>4,43 <\/td>7,15 <\/td>7,09 <\/td><\/tr>
Pojemno\u015b\u0107 sorpcyjna gleby (T) <\/td>cmol(+)*kg-1<\/sup><\/td>minimum <\/td>3,39 <\/td>3,24 <\/td>3,42 <\/td>3,76 <\/td>3,18 <\/td>3 <\/td>2,6 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>54,98 <\/td>56,52 <\/td>56,26 <\/td>39,96 <\/td>50,34 <\/td>50,8 <\/td>173,04 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>10,65 <\/td>10,63 <\/td>10,83 <\/td>10,19 <\/td>9,47 <\/td>14,94 <\/td>14,89 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>8,57 <\/td>8,63 <\/td>8,84 <\/td>8,47 <\/td>7,69 <\/td>11,35 <\/td>9,97 <\/td><\/tr>
Wysycenie kompleksu sorpcyjnego kationami zasadowymi (V) <\/td>% <\/td>minimum <\/td>13,65 <\/td>13,98 <\/td>9,88 <\/td>7,38 <\/td>3,76 <\/td>1,38 <\/td>7,90 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>98,7 <\/td>99,07 <\/td>98,46 <\/td>97,21 <\/td>97,87 <\/td>96,94 <\/td>99,64 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>65,08 <\/td>67,0 <\/td>67,73 <\/td>63,71 <\/td>59,38 <\/td>58,62 <\/td>68,63 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>70,24 <\/td>70,99 <\/td>71,02 <\/td>65,14 <\/td>61,69 <\/td>60,71 <\/td>73,03 <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/div>WordPress Table<\/a><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kwasowo\u015b\u0107 hydrolityczna gleb opisuje potencjaln\u0105 kwasowo\u015b\u0107 gleby i jest zwi\u0105zana z jonami wodoru (H+) i glinu (Al3+) kompleksu sorpcyjnego i roztworu glebowego. Parametr ten stanowi miar\u0119 wysycenia kompleksu sorpcyjnego gleb wodorem charakteryzuj\u0105c ca\u0142kowit\u0105 kwasowo\u015b\u0107 gleby. Praktyczne zastosowanie parametru kwasowo\u015bci hydrolitycznej polega na okre\u015bleniu na jej podstawie dawki tlenku wapnia (CaO) w t\/ha, niezb\u0119dnej do neutralizacji […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1408","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1408","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1408"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1408\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1738,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1408\/revisions\/1738"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}