{"id":1387,"date":"2025-11-05T10:38:18","date_gmt":"2025-11-05T09:38:18","guid":{"rendered":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/?p=1387"},"modified":"2025-12-03T09:08:26","modified_gmt":"2025-12-03T08:08:26","slug":"odczyn-i-weglany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/odczyn-i-weglany\/","title":{"rendered":"Odczyn i w\u0119glany"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Odczyn jest cech\u0105 wp\u0142ywaj\u0105c\u0105 na wi\u0119kszo\u015b\u0107 biologicznych i fizykochemicznych proces\u00f3w zachodz\u0105cych w glebie. Kszta\u0142towanie warto\u015bci odczynu zwi\u0105zane jest g\u0142\u00f3wnie ze sk\u0142adem mineralogicznym ska\u0142 macierzystych gleb, przemianami materii organicznej oraz warunkami klimatycznymi decyduj\u0105cymi o wymyciu sk\u0142adnik\u00f3w zasadowych. Najbardziej znacz\u0105ce przyczyny antropogeniczne zmian odczynu gleby to stosowanie nawoz\u00f3w azotowych i wapniowych oraz emisja kwasotw\u00f3rczych zanieczyszcze\u0144 powietrza.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Udzia\u0142\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Udzia\u0142 profili w poszczeg\u00f3lnych klasach odczynu (pH w 1M KCl) w latach 1995-2025<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Jako optymalny zakres odczynu dla rozwoju wi\u0119kszo\u015bci gatunk\u00f3w ro\u015blin uprawnych i mikroorganizm\u00f3w glebowych przyjmuje si\u0119 warto\u015bci pH od 5,5 do 7,2, mierzone w 1M KCl. Przy warto\u015bciach pH poni\u017cej 4,5 w roztworze glebowym pojawiaj\u0105 si\u0119 rozpuszczalne formy glinu, uszkadzaj\u0105ce korzenie ro\u015blin. W warunkach zbyt niskiego pH zmniejsza si\u0119 pobranie sk\u0142adnik\u00f3w nawozowych przez ro\u015bliny, kt\u00f3re w wyniku wymywania przedostaj\u0105 si\u0119 do w\u00f3d gruntowych (azot) lub uwsteczniaj\u0105 (fosfor). Odczyn gleby ma r\u00f3wnie\u017c podstawowe znaczenie dla mobilno\u015bci i biodost\u0119pno\u015bci pierwiastk\u00f3w \u015bladowych w glebach zanieczyszczonych, kt\u00f3re zmniejszaj\u0105 si\u0119 wraz ze wzrostem pH gleby w zakresie spotykanym w glebach.<\/p>

\u015arednia warto\u015b\u0107 pH mierzonego w roztworze KCl wynosi\u0142a w 2025 r. 5,43 a warto\u015b\u0107 mediany 5,40. Analizuj\u0105c zmiany warto\u015bci odczynu w poszczeg\u00f3lnych latach, nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce w por\u00f3wnaniu z 2015 r., kiedy zaobserwowano najmniej korzystny stan tego parametru, nast\u0105pi\u0142 obecnie spadek udzia\u0142u gleb bardzo kwa\u015bnych i kwa\u015bnych (poni\u017cej pH w KCl 5,5). W por\u00f3wnaniu do 2020 r. uby\u0142o r\u00f3wnie\u017c gleb najbardziej kwa\u015bnych (pH w KCl poni\u017cej 4,5). Mo\u017cna zak\u0142ada\u0107, \u017ce jest to efekt bardziej powszechnych zabieg\u00f3w wapnowania gleb, kt\u00f3re ograniczy\u0142y obserwowane wcze\u015bniej procesy post\u0119puj\u0105cego zakwaszania gleb.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W\u0119glan wapnia zgromadzony w glebie stanowi zapasow\u0105 pul\u0119 wapnia dla ro\u015blin a jednocze\u015bnie decyduje o odporno\u015bci gleby na zmiany odczynu, ogranicza mobilno\u015b\u0107 pierwiastk\u00f3w \u015bladowych w glebach zanieczyszczonych, oraz dzia\u0142a strukturotw\u00f3rczo na gleb\u0119 i sprzyja akumulacji pr\u00f3chnicy. W wi\u0119kszo\u015bci gleb o odczynie kwa\u015bnym nie obserwuje si\u0119 obecno\u015bci w\u0119glan\u00f3w. W 2025 r. w\u0119glany wyst\u0119powa\u0142y w 59 pr\u00f3bkach glebowych z 216 analizowanych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>
Odczyn i w\u0119glany <\/th>Jednostka <\/th>Warto\u015b\u0107 <\/th>Rok <\/th><\/th><\/th><\/th><\/th><\/th><\/th><\/tr>
- <\/th><\/th><\/th>1995 <\/th>2000 <\/th>2005 <\/th>2010 <\/th>2015 <\/th>2020 <\/th>2025 <\/th><\/tr><\/thead>
Odczyn \"pH \" w zawiesinie H2O <\/td>pH <\/td>minimum <\/td>4,7 <\/td>4,8 <\/td>4,3 <\/td>4,8 <\/td>3,7 <\/td>4,5 <\/td>4,6 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>7,7 <\/td>8,2 <\/td>8,0 <\/td>8,4 <\/td>7,8 <\/td>9,4 <\/td>8,3 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>6,3 <\/td>6,5 <\/td>6,3 <\/td>6,5 <\/td>5,9 <\/td>6,46 <\/td>6,42 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>6,4 <\/td>6,6 <\/td>6,4 <\/td>6,4 <\/td>5,9 <\/td>6,6 <\/td>6,4 <\/td><\/tr>
Odczyn \"pH \" w zawiesinie KCl <\/td>pH <\/td>minimum <\/td>3,6 <\/td>3,7 <\/td>3,5 <\/td>3,7 <\/td>3,1 <\/td>3,4 <\/td>3,6 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>7,2 <\/td>7,3 <\/td>7,5 <\/td>8,0 <\/td>7,4 <\/td>8,1 <\/td>7,8 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>5,3 <\/td>5,4 <\/td>5,3 <\/td>5,5 <\/td>5,1 <\/td>5,78 <\/td>5,43 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>5,4 <\/td>5,4 <\/td>5,4 <\/td>5,4 <\/td>5,0 <\/td>5,8 <\/td>5,4 <\/td><\/tr>
W\u0119glany (CaCO3) <\/td>% <\/td>minimum <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td><0,01 <\/td><0,05 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>maximum <\/td>57,94 <\/td>60,97 <\/td>60,09 <\/td>59,87 <\/td>61,86 <\/td>57,4 <\/td>57,04 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>\u015brednia <\/td>0,43 <\/td>0,44 <\/td>0,46 <\/td>0,51 <\/td>0,46 <\/td>0,39 <\/td>0,52 <\/td><\/tr>
<\/td><\/td>mediana <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,0 <\/td>0,03 <\/td>0,03 <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/div>WordPress Table<\/a><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Odczyn jest cech\u0105 wp\u0142ywaj\u0105c\u0105 na wi\u0119kszo\u015b\u0107 biologicznych i fizykochemicznych proces\u00f3w zachodz\u0105cych w glebie. Kszta\u0142towanie warto\u015bci odczynu zwi\u0105zane jest g\u0142\u00f3wnie ze sk\u0142adem mineralogicznym ska\u0142 macierzystych gleb, przemianami materii organicznej oraz warunkami klimatycznymi decyduj\u0105cymi o wymyciu sk\u0142adnik\u00f3w zasadowych. Najbardziej znacz\u0105ce przyczyny antropogeniczne zmian odczynu gleby to stosowanie nawoz\u00f3w azotowych i wapniowych oraz emisja kwasotw\u00f3rczych zanieczyszcze\u0144 powietrza. Udzia\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1387","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1387","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1387"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1387\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1744,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1387\/revisions\/1744"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gios.gov.pl\/chemizm_gleb\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}