Całkowita zawartość makroelementów – Monitoring chemizmu gleb ornych Polski

Pierwiastki opisywane w tej grupie parametrów są naturalnymi składnikami gleby i występują w niej w znacznych ilościach. Ich obecność w glebie nie jest rozpatrywana w kategoriach zanieczyszczenia (nadmiaru), wpływają one natomiast zasadniczo na właściwości gleb a niektóre z nich również na procesy przemian zanieczyszczeń, takich jak potencjalne toksyczne pierwiastki śladowe, zachodzące w glebie. Dla przykładu, związki fosforu pełnią istotną rolę w kształtowaniu mobilności niektórych pierwiastków śladowych – wytrącanie trudnorozpuszczalnych fosforanów powoduje ograniczenie migracji i biodostępności pierwiastków, takich jak ołów lub cynk. Wodorotlenki żelaza pełnią kluczową rolę w procesach unieruchamiania niektórych pierwiastków śladowych, poprzez zjawiska adsorpcji i okluzji. Minerały ilaste, w których skład wchodzi glin, pełnią podstawową rolę dla właściwości sorpcyjnych oraz retencyjnych gleb. Wapń odgrywa rolę w przemianach innych pierwiastków, kształtuje fizyczne właściwości gleby, wpływa na aktywność drobnoustrojów oraz jakość próchnicy glebowej. Na przestrzeni 30 lat nie zaobserwowano istotnych zmian zawartości oznaczanych makroelementów.

Całkowita zawartość makroelementów	Jednostka	Wartość	Rok
-			1995	2000	2005	2010	2015	2020	2025
Fosfor	%	minimum	0,011	0,013	0,017	0,022	0,02	0,007	0,012
		maximum	0,166	0,57	0,204	0,144	0,14	0,266	0,14
		średnia	0,057	0,063	0,067	0,057	0,05	0,05	0,047
		mediana	0,052	0,055	0,058	0,049	0,05	0,046	0,042
Fosfor	mg P kg^-1	minimum	110	130	170	220	206	70	118
		maximum	1660	5700	2040	1440	1350	2660	1398
		średnia	573	632	667	567	533	504	469
		mediana	520	550	580	490	487	460	423
Wapń	%	minimum	0,02	0,02	0,02	0,02	0,01	0,01	0,01
		maximum	20,8	25,9	26,8	21,29	21,0	19,03	19,54
		średnia	0,36	0,39	0,4	0,28	0,29	0,39	0,33
		mediana	0,16	0,16	0,17	0,12	0,12	0,18	0,16
Wapń	mg Ca kg^-1	minimum	200	200	200	172	66	80	108
		maximum	208000	259000	268000	212886	210013	190300	195434
		średnia	3577	3864	4005	2833	2916	3921	3295
		mediana	1600	1600	1700	1246	1188	1825	1570
Magnez	%	minimum	0,03	0,02	0,02	0,02	0,01	0,02	0,01
		maximum	1,57	1,54	1,56	0,91	0,78	2,17	1,03
		średnia	0,18	0,16	0,16	0,14	0,13	0,18	0,17
		mediana	0,13	0,12	0,1	0,09	0,08	0,12	0,12
Magnez	mg Mg kg^-1	minimum	300	200	200	176	88	200	150
		maximum	15700	15400	15600	9116	7751	21730	10334
		średnia	1778	1646	1551	1379	1317	1811	1689
		mediana	1300	1200	1000	884	846	1245	1221
Potas	%	minimum	0,03	0,02	0,02	0,02	0,0	0,02	0,02
		maximum	1,0	1,19	0,98	0,52	0,53	0,95	0,68
		średnia	0,16	0,14	0,14	0,11	0,1	0,127	0,13
		mediana	0,12	0,11	0,12	0,09	0,08	0,11	0,11
Potas	mg K kg^-1	minimum	300	200	200	208	33	200	194
		maximum	10000	11900	9800	5219	5277	9500	6826
		średnia	1553	1389	1406	1056	996	1270	1268
		mediana	1200	1100	1200	888	845	1100	1077
Sód	%	minimum	0,002	0,003	0,001	0,001	0,0	0,001	0,001
		maximum	0,111	0,098	0,099	0,023	0,01	0,029	0,018
		średnia	0,009	0,008	0,01	0,006	0,01	0,005	0,006
		mediana	0,008	0,007	0,009	0,005	0,01	0,004	0,006
Sód	mg Na kg^-1	minimum	20	30	10	4	20	10	14
		maximum	1110	980	990	230	147	290	181
		średnia	92	81	98	60	59	50	61
		mediana	80	70	90	54	57	40	58
Siarka	%	minimum	0,005	0,005	0,008	0,006	0,01	0,004	0,001
		maximum	0,069	0,058	0,079	0,079	0,06	0,205	0,25
		średnia	0,023	0,022	0,022	0,02	0,02	0,018	0,016
		mediana	0,021	0,02	0,02	0,017	0,02	0,014	0,013
Siarka	mg S kg^-1	minimum	50	50	80	60	76	40	6
		maximum	690	580	790	790	632	2050	1335
		średnia	229	222	222	197	191	176	149
		mediana	210	200	200	170	171	135	133
Glin	%	minimum	0,25	0,21	0,19	0,15	0,12	0,15	0,14
		maximum	3,52	3,4	3,02	1,85	1,81	2,67	2,2
		średnia	0,98	0,88	0,87	0,58	0,57	0,75	0,68
		mediana	0,8	0,69	0,73	0,46	0,45	0,63	0,56
Glin	mg Al kg^-1	minimum	2500	2100	1900	1488	1246	1500	1351
		maximum	35200	34000	30200	18544	18069	26700	21980
		średnia	9763	8817	8667	5787	5744	7463	6751
		mediana	7950	6900	7300	4618	4516	6300	5618
Żelazo	%	minimum	0,2	0,18	0,18	0,19	0,21	0,17	0,21
		maximum	3,78	3,47	3,56	3,13	3,16	3,64	2,67
		średnia	0,99	0,97	0,98	0,96	0,9	0,94	0,89
		mediana	0,78	0,8	0,78	0,77	0,66	0,74	0,73
Żelazo	mg Fe kg^-1	minimum	2000	1800	1800	1923	2086	1700	2051
		maximum	37800	34700	35600	31274	31557	36400	26691
		średnia	9903	9714	9840	9613	8951	9440	8926
		mediana	7800	7950	7750	7749	6560	7350	7307