- Sieć punktów pomiarowych wykorzystywanych w Monitoringu zapewnia reprezentatywność naturalnych warunków glebowych, na co wskazuje udział poszczególnych typów i gatunków gleb, zgodny z danymi przestrzennymi zawartymi na mapach glebowo-rolniczych.
- W przypadku większości cech opisujących właściwości i jakość gleby nie doszło do drastycznych zmian na przestrzeni 30 lat w porównaniu ze stanem wyjściowym.
- W porównaniu do 2015 r., kiedy zaobserwowano najmniej korzystny stan odczynu gleb, nastąpił obecnie spadek udziału gleb bardzo kwaśnych i kwaśnych (pH w KCl poniżej 5,5). Można zakładać, że jest to efekt bardziej powszechnych zabiegów wapnowania gleb, które ograniczyły obserwowane wcześniej procesy postępującego zakwaszania gleb. Udział gleb bardzo kwaśnych i kwaśnych nadal pozostaje wysoki przekraczając 50% punktów pomiarowych.
- W roku 2025 średnia zawartość materii organicznej wyniosła 1.97%, przy medianie 1,71%. Wartości te były na poziomie zbliżonym do okresu 1995 – 2015. W całej grupie analizowanych punktów przeważają gleby klasyfikowane jako średnio zasobne w materię organiczną (1-2%) a ich udział przekracza 60%. Analizując przestrzenną zmienność zawartości materii organicznej, pas województw Polski środkowej posiada wyraźnie niższa średnią zawartość.
- Wykazano duże zróżnicowanie zasobności gleb w przyswajalne formy składników nawozowych (fosfor, potas, magnez) wynikające z warunków naturalnych oraz intensywności nawożenia. W 2025 roku zawartość przyswajalnego fosforu mieściła się w bardzo szerokim zakresie, przy średniej zawartości 16,2 mg P2O5 100 g-1, która mieści się w przedziale wysokiej zasobności w fosfor. Porównanie wyników z różnych edycji Monitoringu nie wskazuje na istotne zmiany w zasobności gleb na przestrzeni 30 lat. Udział gleb o niskiej i bardzo niskiej zasobności w potas jest zbliżony do 50% i wzrósł w porównaniu z okresem 2005 – 2015. Niską lub bardzo niską zasobność w przyswajalny magnez wykazuje 1/4 punktów monitoringowych, a ponad 50% gleb charakteryzuje się wysoką i bardzo wysoką zawartością. Na przestrzeni lat udział poszczególnych klas zasobności w magnezu nie podlegał zasadniczym zmianom.
- Badania w kolejnych edycjach potwierdzają występowanie naturalnych poziomów siarki przyswajalnej, potwierdzających brak zanieczyszczenia gleb tym pierwiastkiem.
- Zawartość azotu mineralnego w 2025 r. charakteryzowała się dużą zmiennością. Zawartości azotu azotanowego były z reguły wyższe niż amonowego. Porównanie wyników z poprzednich lat nie wskazuje na występowanie istotnych trendów zmian zawartości.
- W 2025 r. wykazano wyższą zawartość wymiennego wapnia niż w poprzednich latach, a w przypadku pozostałych zasadowych kationów takiego wzrostu nie odnotowano. Zaobserwowano również korzystne zmiany wskaźnika wysycenia pojemności sorpcyjnej zasadami, którego przeciętna wartość wyniosła 68,6%, co stanowiło powrót do poziomu średnich wartości notowanych w latach 2000 – 2005.
- W 2025 r. przeciętne wartości kwasowości hydrolitycznej kształtowały się na podobnym poziomie jak w latach 1995 – 2005. Nastąpił spadek zarówno najwyższych, jak i przeciętnych wartości w porównaniu do 2015 r., kiedy zanotowano najmniej korzystne wyniki.
- Wyniki pomiarów zawartości wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) w poszczególnych latach nie wskazują na wzrost zawartości sumy tych związków na przestrzeni ostatnich 30 lat. Stosując kryteria Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi (Dz.U. 2016 poz. 1395) w 2025 r. Gleby, w których nie stwierdzono przekroczenia dla żadnego z WWA wymienionych w Rozporządzeniu stanowiły 78% całego zbioru danych. Najwięcej przekroczeń dopuszczalnej zawartości zanotowano dla benzo(k)fluorantenu, benzo(a)pirenu i benzo(b)fluorantenu.
W 2025 r. w przypadku zaledwie 4 punktów pomiarowych odnotowano przekroczenia dopuszczalnych zawartości pierwiastków śladowych, określonych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r., przy czym w 2 przypadkach zanieczyszczenie miało kompleksowy charakter (więcej niż jeden pierwiastek). Na podstawie analizy danych z wszystkich edycji Monitoringu nie zaobserwowano wzrostu zawartości żadnego z analizowanych metali śladowych w skali kraju.
