Odczyn i węglany

Jako optymalny zakres odczynu dla rozwoju większości gatunków roślin uprawnych i mikroorganizmów glebowych przyjmuje się wartości pH od 5,5 do 7,2, mierzone w 1M KCl. Przy wartościach pH poniżej 4,5 w roztworze glebowym pojawiają się rozpuszczalne formy glinu, uszkadzające korzenie roślin. W warunkach zbyt niskiego pH zmniejsza się pobranie składników nawozowych przez rośliny, które w wyniku wymywania przedostają się do wód gruntowych (azot) lub uwsteczniają (fosfor). Odczyn gleby ma również podstawowe znaczenie dla mobilności i biodostępności pierwiastków śladowych w glebach zanieczyszczonych, które zmniejszają się wraz ze wzrostem pH gleby w zakresie spotykanym w glebach.

Średnia wartość pH mierzonego w roztworze KCl wynosiła w 2025 r. 5,43 a wartość mediany 5,40. Analizując zmiany wartości odczynu w poszczególnych latach, należy stwierdzić, że w porównaniu z 2015 r., kiedy zaobserwowano najmniej korzystny stan tego parametru, nastąpił obecnie spadek udziału gleb bardzo kwaśnych i kwaśnych (poniżej pH w KCl 5,5). W porównaniu do 2020 r. ubyło również gleb najbardziej kwaśnych (pH w KCl poniżej 4,5). Można zakładać, że jest to efekt bardziej powszechnych zabiegów wapnowania gleb, które ograniczyły obserwowane wcześniej procesy postępującego zakwaszania gleb.