Podstawą określenia gatunku gleby jest jej skład granulometryczny, czyli udział frakcji mechanicznych o określonej wielkości cząstek. Cecha ta ma istotne znaczenie dla wielu fizycznych i chemicznych właściwości gleb, w tym właściwości retencyjnych, naturalnej zawartości zanieczyszczeń, odporności na zmiany odczynu, oraz pojemności sorpcyjnej gleb. Skład granulometryczny wpływa również bezpośrednio na procesy migracji zanieczyszczeń w glebie i ich biodostępność. Reprezentacja gatunków gleb w punktach pomiarowych jest charakterystyczna dla pokrywy glebowej kraju.
Analizy składu granulometrycznego gleb w 2025 roku umożliwiły klasyfikację gleb według normy BN-78/9180-11 oraz klasyfikacji Polskiego Towarzystwa Gleboznawczego (PTG) z 2008 roku. Stosując klasyfikację gleb wg normy BN-78/9180-11, najczęściej reprezentowane były: ps – piasek słabogliniasty, pgm – piasek gliniasty mocny, pgl – piasek gliniasty lekki oraz płi – pył ilasty, które łącznie reprezentowały ponad 50% wszystkich próbek. Stosując klasyfikację PTG najliczniej występowały gp – glina piaszczysta, pyg – pył gliniasty oraz pg – piasek gliniasty, które łącznie stwierdzono w 85% próbek.
| Uziarnienie | Jednostka | Wartość | Rok | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| - | 1995 | 2000 | 2005 | 2010 | 2015 | 2020 | 2025 | ||
| BN-78/9180-11: 1,0-0,1 mm | udział w % | minimum | 1 | 4 | 3 | 2 | 2 | 5 | <1 |
| maximum | 93 | 92 | 94 | 94 | 93 | 75 | 91 | ||
| średnia | 47 | 46 | 46 | 46 | 46 | 47 | 47 | ||
| mediana | 54 | 54 | 52 | 51 | 51 | 48 | 53 | ||
| BN-78/9180-11: 0,1-0,02 mm | udział w % | minimum | 3 | 4 | 2 | 2 | 3 | 16 | 6 |
| maximum | 70 | 66 | 65 | 67 | 69 | 57 | 62 | ||
| średnia | 28 | 28 | 28 | 28 | 30 | 30 | 27 | ||
| mediana | 24 | 25 | 25 | 26 | 27 | 29 | 23 | ||
| BN-78/9180-11: <0,02 mm | udział w % | minimum | 2 | 2 | 4 | 4 | 2 | 8 | 2 |
| maximum | 88 | 84 | 83 | 78 | 76 | 62 | 79 | ||
| średnia | 26 | 26 | 26 | 26 | 23 | 23 | 26 | ||
| mediana | 21 | 22 | 21 | 22 | 19 | 21 | 22 | ||
| Uziarnienie wg PTG 2008: 2-0,05 mm | udział w % | minimum | n.o. | n.o. | n.o. | 11 | 11 | 9 | 8 |
| maximum | n.o. | n.o. | n.o. | 96 | 97 | 91 | 97 | ||
| średnia | n.o. | n.o. | n.o. | 57 | 58 | 58 | 57 | ||
| mediana | n.o. | n.o. | n.o. | 65 | 66 | 59 | 63 | ||
| Uziarnienie wg PTG 2008: 0,05-0,002 mm | udział w % | minimum | n.o. | n.o. | n.o. | 3 | 2 | 5 | 3 |
| maximum | n.o. | n.o. | n.o. | 82 | 83 | 80 | 79 | ||
| średnia | n.o. | n.o. | n.o. | 38 | 37 | 36 | 38 | ||
| mediana | n.o. | n.o. | n.o. | 30 | 29 | 35 | 33 | ||
| Uziarnienie wg PTG 2008: <0,002 mm | udział w % | minimum | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 2 | <1 |
| maximum | 52 | 48 | 45 | 40 | 47 | 15 | 36 | ||
| średnia | 8 | 7 | 6 | 5 | 5 | 6 | 5 | ||
| mediana | 6 | 6 | 5 | 3 | 3 | 5 | 4 |
